كرم‌كتاب

معرفى كتاب «بابك»

كتاب: بابك
نويسنده: جلال برگشاد
مترجم: رحيم رئيس‌نيا، رضا نزابى‌نژاد
ناشر: انتشارات نگاه
نوبت چاپ: نهم 1383
تعداد صفحه: 538 صفحه
شمارگان:  3000 نسخه
قيمت:  38000 ريال
شابك: 6-42-6174-964

بابك خرم‌دين رهبر سرخ‌پوشان آذربايجانى يكى از قهرمانان ملى ماست. بابك هر چند برخلاف حكومت عباسيان سال‌هاى سال جنگيد، اما با اسلام مخالفتى نداشت و اين را از ميان تعداد زيادياران مسلمانش نيز مى‌توان مشاهده كرد. اين مورد شايد به مذاق كسانى كه مى‌خواهند قيام بابك را بعنوان آخرين قيام مذهبى زرتشتيان ساسان قلم‌داد كنند، خوش نيايد. اما قيام بابك بيش از همه يك قيام طبقاتى بود.
در حالى كه بزرگان و به قول نويسنده كتاب مردان طلاء و نقره دوران خوشى را در اوج شكوه عباسيان و دوران هارون بزرگترين خليفه آنها مى‌گذراندند، جنگ‌هاى كه براى كشورگشائى‌ و يا نگه‌دارى كشورهاى فتح شده در مى‌گرفت بار مالى‌ عظيمى داشت و اين طبقات پايين جامعه و زحمت‌كشان و كشاورزان بودند كه مى‌بايست با ماليات‌هايشان بار مالى‌ آنها و با جان‌هايشان بار مرگ آنها را به دوش بكشند. اين مورد بخصوص در مورد اقليت‌هاى‌ مذهبى كه مى‌بايست ماليات‌هاى‌ چندگانه بپردازند بيشتر رنج‌آور بود. بابك مردى از دل اين دوران است، كه با توجه به نيروى كه در  اتحاد ميان مردم است، دست به قيام بر عليه ماليات‌بگيران خليفه مى‌زند.
زندگى‌ بابك تماماً سراسر از سلحشورى و مبارزه براى حمايت از اين مردم است. در اين ميان زحمت‌كشان بسيارى به او پيوستند، اين خيل عظيم افرادى‌ كه با جان و دل بر عليه زورگيران به پا خواسته بودند خلفاى عباسى را ترساند. بخصوص كه ضعف اين خلفاً در مهار اين شورشى كه در كنار گوششان بود، باعث شد كه در نقاط دورتر قلمرو پهناور عباسى مانند اندلس، خراسان، مصر و سيستان شورش‌هاى سر بگيريد. در مجموع خلفا عباسى با جمع‌آورى نيروى زيادى توانستند شورش بابك را سركوب بكنند، اما اين امر به ديگران از قبيل طاهر در خراسان و يعقوب ليث در سيستان كمك كرد كه قيام خودشان را پيش ببرند و به عنوان اولين قيام‌هاى ايرانيان مسلمان به جهت براندازى عباسيان ماندگار تر باشند. اين در حالى است كه عباسيان خود به دست ايرانيانى‌ از قبيل ابومسلم به خلافت رسيدند و باز اين ايرانيان بودند كه مامون را يارى‌ كردن تا برادرش امين را شكست بدهد. اما تمام ايرانيانى كه به عباسيان كمك كردند تنها از آنها خيانت ديدند و بزرگانى مثل ابومسلم و جعفر برمكى سر خود را در اين ميان از دست دادند.

در حالى كه انتظار داشتم رمان بابك رمانى تاريخى/سلحشورى باشد، اما در همان فصول اول نويسنده آب پاكى را بر روى ذهنياتم ريخت و مشخص شد كه اين رمان بيشتر يك رمان بزمى است تا رزمى. و خبر نبردهاى بابك بيشتر در ميان صحنه‌هاى معاشقه خليفه به گوش شما مى‌رسد تا در صحنه‌هاى‌ جنگ!
من با رمان‌هاى بزمى مخالفتى‌ ندارم، اما هر كسى را بهر كارى ساختند! اگر از خسرو پرويز بخواهيم كه درگير يك رمان بزمى بشود اشكال ندارد، اما فكر كنيد كه رستم را بخواهيد از ميدان رزم وارد بزم بكنيد! احتمالاً همان ابتداى كار مجلس را به هم مى‌زند و به حالت قهر سوار رخش مى‌شود و راهى زابلستان مى‌گردد و تازه بايد طوس پهلوان را با كلى خواهش التماس پيشش بفرستيم تا ما را ببخشد.
بابك و ديگر سلحشوران تاريخ نيز همه از اين جنس بود‌ه‌اند. اينها حتى بعضاً فرصتى‌ براى راه‌انداختن زندگى مشترك نداشته‌اند و اگر داشتند به فرزندانشان تنها موقعى توجه مى‌كردند كه دشمنان را با شمشير و تير از پا در مى‌آوردند. اين مردان، مردان بزم نيستند و به نظر من نوشتن كتاب بزمى در مورد آنها گناهى نابخشودنى‌ است.

اما چند نكته جالب:
1) در كتاب از  پدر و برادر بابك  به نام عبدالله و از نابرادريش به نام معاويه اسم برده است! حتى رهبر ارامنه به نام سهل خوانده مى‌شود! نمى‌دانم در آن موقع اسامى‌ عربى مد بوده است يا خير ؟ اما به نظر من اين نام‌گذارى‌ها كمى عجيب است، هر چند كه بعيد مى‌دانم نويسنده كتاب، بعنوان يك تاريخ نويس چنين اشتباهاتى‌ كرده باشد.
2) رسيدن كتاب به چاپ نهم به نظر  من نشان دهنده علاقه مردم به خواندن در مورد قهرمانان تاريخيشان است، اميدوارم نا‌اميد نشده باشند!
3) شما بيش از اينكه در اين كتاب با نبردهاى بابك آشنا شويد با معشوقه‌هاى هارون آشنا مى‌شويد.

البته شايد من در انتقاد از اين كتاب زياد تند رفته باشم، چون اين كتاب را چندوقت پيش يكى از دوستان به من پيشنهاد كرده بود و با توجه به علاقه او به ايران‌زمين فكر مى‌كردم كتاب جالبى است، بنابراين به يكى‌ديگر از دوستان كه مى‌خواست براى‌ پدرش كتاب تاريخى بخرد معرفى كردم، فقط نمى‌دانم آن بيچاره‌اى‌ كه اين كتاب را هديه گرفته چقدر در دلش به من بد و بيراه گفته است!
اگر شما به كتاب‌هاى بزمى علاقه داريد، از اين كتاب خوشتان خواهد آمد، اما اگر علاقه‌مند كتاب‌هاى رزمى‌ و سلحشورى هستيد، فكر نمى‌كنم از كتاب خوشتان بيايد.

در پايان يك نكته جالب ديگر كه يادم نيست در كجا خواندم و آن اينكه آيا مى‌دانستيد كه بابك و پرچم سرخ‌گون بابك براى سران رژيم كمونيستى، بخصوص استالين بعنوان يك الگو مطرح بوده است؟ و قيام بابك را اولين قيام كارگران آزاد مى‌دانند؟ (قبل از آن بردگان، بخصوص در روم بارها قيام كرده بودند و هم زمان با بابك نيز چنين قيامى‌ اتفاق افتاد) و آيا مى‌دانيد كه آن را اولين قيام كارگرى بر مى‌شمارند. حتماً مى‌دانيد كه استالين بعنوان يك گرجى با فرهنگ آذربايجان كاملاً آشنا بوده است. آيا رنگ سرخ پرچم شوروى كه حدود 70 سال بر روى روسيه و اقمارش بود و حتى‌ رنگ سرخ پرچم چين كنونى يادگارى از سرخ‌جامگان ماست؟

شاد و كتاب‌خوان باشيد،
كرم كتاب

نویسنده : کرم کتاب : ۱٠:٢٥ ‎ب.ظ ; پنجشنبه ۱٦ مهر ،۱۳۸۳
Comments پيام هاي ديگران ()      لینک دائم