كرم‌كتاب

معرفى كتاب هزار و يك شب

هزار و يك شب


















نام كتاب

هزار و يك شب

ترجمه
عبدالطيف طسوجي (طسوجي تبريزي)
ناشرانتشارات جامي
چاپاول
تاريخ چاپ1379
دوره6 جلد
قيمت95،000 ريال
تيراژ3000 جلد
شابك6-85-5620-964
تاريخ گزارش۱۳۸۱/۰۸/۱۳

تقريباً از زماني كه فهميدم كتابي به نام هزار و يك شب وجود دارد، در آرزوي خواندنش سوختم و ساختم تا اينكه اواخر تابستان امسال دلم رو به دريا زدم و با راهنمائي يكي از كتاب‌فروش‌ها ترجمه طسوجي اين كتاب را خريدم.
كتاب بايد 6 جلد باشد اما در عمل هر دو جلد را در يك كتاب جمع‌آوري كرده‌اند و در مجموع سه كتاب تحويل بنده دادند به قيمت كمرشكن 9500 تومان. اما صفحه‌بندي كتاب‌ها هنوز بر مبناي شش جلد مي‌باشد. جدول زير خلاصه‌اي از مشخصات اين شش جلد مي‌باشد:









جلدتعداد صفحهتعداد حكايتتعداد شب‌هاشابك
جلد اول300361076-85-5620-964
جلد دوم29819148
جلد سوم296 811980-88-5620-964
جلد چهارم 298 33208
جلد پنجم298 23 197 5-94-5620-964
جلد ششم 263 12 143
جمع1753 204 1001

اما نكاتي جالبي كه در اين كتاب هست:
1- هر چند معروف است كه بغداد شهر هزار و يك شب است، اما اصل داستان شهرزاد و ملك شاهزمان همانطور كه در ابتداي داستان گفته مي‌شود در هند و چين اتفاق مي‌افتد.
2- هزار و يك شب تركيب از داستان‌هاي با اصليت هندي، فارسي و عربي است. هر چه داستان‌هاي كه طم عربي دارند و بيشتر روايت مستند هستند، كوتاه مي‌باشند. داستان‌هاي فارسي و هندي بلند هستند. تم اكثر داستانها بزمي و عاشقانه است و تعداد كمي داستان عياري و رزمي هم در كتاب پيدا مي‌شود. در مجموع به نظر من داستان‌هاي عياري بهترين قسمت‌هاي كتاب را شامل مي‌شود.
3- ترجمه كتاب مربوط به دوران قاجار (سنه 1261 هجري قمري) مي‌شود و سبك نگارش همان زمان را دارد. اگر داستان اميرارسلان را خوانده باشيد، نثر اين كتاب نيز بسيار شبيه به همان كتاب است.
4- در تمام كتاب بجاي پيرزن از لفظ عجوز و به جاي پيرمرد از لفظ شيخ استفاده كرده است.
5- اكثر داستانها در جغرافياي خاورميانه به مركزيت بغداد رخ مي‌دهد، مصر، ديار عجم، شام و بصره از شهرهاي است كه به دفعات از آن نام برده شده است هر چند بغداد بيشترين مركزيت را دارد. گاه‌گاهي بحث از هند، مغرب، يونان، رم و چين نيز پيش كشيده مي‌شود.
6- براي من جالب‌ترين نكته كتاب نژاد شناسي آن بود در اين كتاب عجم‌ها حكيم، شجاع و پر شكوه هستند، عرب‌ها با غيرت و كله شق هستند، هندي‌ها جادوگرهستند، رمي‌ها و نصراني‌ها حيله‌گر هستند، يهود‌ي‌ها و مجوس‌ها ( بخصوص مجوس‌ها) مكار، حيله‌گر، بدجنس و در يك كلام آدم بد داستان هستند! جالب است كه ايراني‌ها بنوعي هم بهترين و هم بدترين شخصيت‌هاي كتاب را تشكيل مي‌دهند!
7- بيشتر داستان‌هاي كتاب يا شرح پسران ملوك است كه در پي عشق روان مي‌شوند و يا شرح بي‌حوصله‌گي‌هاي خليفه‌هاي عباسي و در پي عيش رفتن آنها! تعدادي داستان نيز به بازرگانان پرداخته است و تعداد كمتري به ديگر طبقات مردم.
8- نكته جالب ديگري كه در اين كتاب ديدم، درس خواندن پسران و دختران ملوك است. اين آقازاده‌ها معمولاً تا دوازده سالگي درس مي‌خوانند و علامه دهر مي‌شوند (نيازي هم به كنكور ، فوق ليسانس و اعزام به خارج و ديگر موارد دست و پا گير امروزي ندارند.) بعد از آن پنج سال در پي رزم و پهلواني مي‌روند و بعد از آنهم به طور مسلم در پي عشق و عاشقي! عجب روزگار خوشي داشتند!
9- به نظر مي‌رسد سانسور كمي در كتاب انجام شده است. اين سانسور بخصوص در قسمت همجنس بازي مشهود است. بعنوان مثال حكايت 36 و 37 بايد دنباله‌اي هم داشته باشد كه مربوط به غلام سوم است اما ناگهان از وسط كتاب ناپديد شده است!
10- هر شب معمولاً با اين جمله به پايان مي‌رسد كه «چون قصه بدينجا رسيد بامداد شد و شهرزاد لب از داستان فرو بست.» و فردا شب با اين جمله آغاز مي‌شود كه «گفت: اي ملك جوانبخت،»
11- ملك شاهزمان در اواسط جلد دوم سوگند مي‌خورد شهرزاد را نكشد! و در پايان داستان شهرزاد كه سه پسر از ملك دارد، دوباره ملك را به جان پسرهايشان سوگند مي‌دهد كه او را نكشد.!
12- براي خيلي عجيب بود كه از بسياري از داستان‌هاي معروفي كه فكر مي‌كردم بايد در هزار و يك شب به دنبالشان گشت در اين كتاب خبري نبود. داستانهاي نظير «علي‌بابا و چهل دزد بغداد» ، «سندباد بحري» و «علاءالدين و چراغ جادو». حالا نمي‌دانم مشكل از ترجمه‌اي كه در دست من است يا اينكه اين داستانها مربوط به هزار و يك شب نمي‌شود. اگر كسي بتواند در اين رابطه كمكم كند متشكر مي‌شوم. براي راحتي كار فهرست حكايت‌ها را در پايان آورده‌ام تا دوستان با ترجمه‌هاي ديگر مقايسه كنند.

حرف و سخن درباره اين كتاب بسيار است اما اگر هوس كرديد كه كتاب را بخوانيد حتماً حكايت «احمد دنف و حسن شومان با دليله محتاله و دخترش» را بخوانيد. كه داستان عياري بسيار زيبايست. اما بعنوان مشت نمونه خروار يكي از حكايت‌ها را برايتان بازنويسي مي‌كنم:

حكايت عيار و اقرار او


و از جمله حكايتها اين است كه مردي از صيرفيان بدره‌اي زر سرخ با خود داشت و از دزدان همي گذشت. يكي از عياران گفت كه من توانم كه اين بدره از اين مرد بدزدم. ياران او گفتند چگونه خواهي دزديد؟ آن عيار گفت: نظاره كنيد تا چگونه خواهم دزديد. پس آن عيار از پي صيرفي روان شد تا اينكه صيرفي به منزل خويش رفت و بدره را بر طاقچه گذاشته خود به آبخانه رفت و از كنيزك ابريق خواست. كنيزك ابريق پر از آب كرده از پي او برفت و در خانه را بازگذاشت. في‌الفور آن مرد عيار به خانه در آمد و بدره بگرفت و بنزد ياران برد و ايشان را از ماجرا آگاه كرد.
چون قصه بدينجا رسيد بامداد شد و شهرزاد لب از داستان فرو بست.
چون شب سيصد و چهل و چهارم بر آمد
گفت: اي ملك جوانبخت، آن مرد دزد آنچه او را با صيرفي و كنيزك در ميان گذشته بود به ياران باز گفت. ياران او گفتند: به خدا سوگند كاري كه تو كرده‌اي نيكو عياري است و همه كس نتواند چنين كاري كند ولكن اين كار خلاف جوانمردي است. همين ساعت صيرفي از آبخانه به در آيد، چون بدره را نبيند كنيزك را بيازارد، اگر تو عيار جوانمرد هستي كنيزك را از آزار خلاص كن. آن مرد عيار گفت: انشاءالله كنيزك و بدره هر دو خلاص كنم. پس آن مرد دزد به خانه صيرفي بازگشت. ديد كه صيرفي كنيزك را از براي بدره همي‌آزارد. در حال در بكوفت. صيرفي گفت: كيست؟ دزد گفت: من غلامي هستم از همسايه دكان تو كه در قيصريهداري. خواجه ترا سلام مي‌رساند و مي‌گويد كه از چه ره‌گذر تر حال دگرگون گشته و چرا بدره زر بر در دكان انداخته رفته‌اي؟ كه اگر مرد بيگانه بدره را بديدي در حال گرفتي، خدا را با تو بسي عنايت است كه بدره را جز خواجه من كسي نديد و گرنه ترا بدره تلف مي‌شد. پس از آن مرد دزد بدره بيرون آورد و به صيرفي بنمود. چون صيرفي بدره بديد گفت: همين بدره از من است. آنگاه دست برد كه بدره را بگيرد. دزد به او گفت: به خدا سوگند كه بدره به تو ندهم تا چيزي ننويسي و مهر نكني كه در نزد خواجه حجت من باشد كه من مي‌ترسم تو بدره بگيري و در نزد خواجه تصديق من نكني. پس صيرفي به خانه بازگشت كه وصول بدره را در ورقه‌اي بنويسد. عيار در حال بازگشته از پي كار خود برفت و كنيزك خلاص شد.

امروزه كمتر كسي پيدا مي‌شود كه حال و حوصله خواندن اين حكايت‌ها را داشته باشد. همه سعي مي‌كنند كه به تماشاي فيلم و سريال‌ها بسنده كنند. اما اگر شما به ادبيات قديم و داستان‌هاي جن و پريان و حكايت‌هاي عياري و عشق و عاشقي علاقه‌مند هستيد، حتماً اين كتاب را بخوانيد و لذت ببريد.

در ادامه فهرست اين شش جلد را براي علاقه‌مندان آوردم. و خوشحال خواهم شد اگر دوستان نظراتشان را برايم بفرستند.
فهرست جلد اول
1. مقدمه
2. مقدمه مترجم
3. حكايت شهرباز و برادرش شاهزمان
4. حكايت دهقاني و خرش
5. حكايت بازرگان و عفريت
6. حكايت پير و غزال
7. حكايت پير دوم و دو سگش
8. حكايت پير و استر
9. حكايت صياد
10. حكايت ملك يونان و حكيم رويان
11. حكايت ملك سندباد
12. حكايت وزير و پسر پادشاه
13. باقي حكايت صياد
14. حكايت حمال با دختران
15. حكايت گداي اول
16. حكايت گداي دوم
17. حكايت گداي سوم
18. حكايت بانو با دو سگش
19. حكايت دختر تازيانه خورده
20. حكايت غلام دروغگو
21. حكايت نورالدين و شمس‌الدين
22. حكايت خياط و احدب يهودي و مباشر و نصراني
23. حكايت نصراني
24. حكايت بازرگان و زرباجه
25. حكايت طبيب يهودي
26. قصه عاشق و دلاك
27. حكايت شيخ خاموش و برادرانش
28. حكايت اعرج
29. حكايت بقيق
30. حكايت كور
31. حكايت اعور
32. حكايت بي‌گوش
33. حكايت لب‌بريده
34. حكايت دو وزير
35. حكايت ايوب و فرزندان
36. حكايت صواب، غلام اول
37. حكايت كافور، غلام دوم
38. حكايت ملك نعمان و فرزندان او شركان و ضوءالمكان

فهرست جلد دوم
1. حكايت تاج‌الملوك
2. باقي حكايت ضوءالمكان
3. حكايت عاشق حشيش كشيده
4. حكايت خيانت اعرابي
5. حكايات حيوانات
6. حكايت شبان و فرشته
7. حكايت مرغابي و سنگ‌پشت
8. حكايت روباه و گرگ
9. حكايت موش و سمور
10. حكايت كلاغ و گربه
11. حكايت روباه و كلاغ
12. حكايت خارپشت و قمري
13. حكايت بوزينه و دزد
14. حكايت گنجشگ و طاووس
15. حكايت علي بن بكار و شمس النهار
16. حكايت ملك شهرمان و قمر الزمان
17. حكايت نعمت و نعم
18. باقي حكايت قمر‌الزمان
19. حكايت علاءالدين ابوالشامات

فهرست جلد سوم
1. باقي حكايت علاالدين ابوالشامات
2. حكايت كريمان / حكايت حاتم و ذوالكراع
3. حكايت كرم معن بن زائده
4. حكايت هشام و كودك
5. حكايت ابراهيم بن مهدي و مامون
6. حكايت ارم ذات العماد
7. حكايت اسحق موصلي و مامون
8. حكايت زبال و خاتون
9. حكايت محمد جواهر فروش و دختر يحيي برمكي
10. حكايت انبان علي عجمي
11. حكايت هارون و كنيزك
12. حكايت جوان كريم
13. حكايت هارون الرشيد و ابو محمد تنبل
14. حكايت كرم يحيي برمكي
15. حكايت كرم برامكه
16. حكايت مضرت شراب
17. حكايت علي بن مجدالدين و كنيزك
18. حكايت جبير بن عمير و نامزدش
19. حكايت خداوند شش كنيز
20. حكايت بديهه گوئي ابونواس
21. حكايت بخشش سگ
22. حكايت عيار جوانمرد
23. حكايت سه واقعه عجيب
24. حكايت عيار و اقرار او
25. حكايت علاءالدين و دزد
26. حكايت ابراهيم بن مهدي
27. حكايت زن صدقه‌دهنده
28. حكايت عابد و فايده صدقه
29. حكايت اوحسان زيادي
30. حكايت كرم گوهر فروش
31. حكايت خواب عجيب
32. حكايت مطابقت دو خواب
33. حكايت عشق به خرس
34. حكايت اسب آبنوس
35. حكايت وردالاكمام و انس الوجود
36. حكايت هارون و ابونواس
37. حكايت كنيز و خواجه
38. حكايت تاثير عشق
39. حكايت دو همدرس
40. حكايت متلمس شاعر
41. حكايت هارون الرشيد و زبيده
42. حكايت هارون الرشيد و شعرا
43. حكايت مصعب و عايشه
44. حكايت ابوالاسود
45. حكايت مضرت نپوشيدن راز
46. حكايت خرابله
47. حكايت حاكم بامرالله و مهماندارش
48. حكايت انوشيروان و دختردهاتي
49. حكايت مكافات عمل
50. حكايت تدبير زن
51. حكايت كرم يحيي برمكي
52. حكايت امين و كنيز جعفر
53. حكايت سعيد بابلي و برامكه
54. حكايت معجزه دانيال
55. حكايت پاداش طبابت
56. حكايت عمر و صاحبان خلق نكو
57. حكايت اهرام مصر
58. حكايت دزد مغبون
59. حكايت تقسيم جايزه
60. حكايت خليفه‌زاده پرهيزكار
61. حكايت آموزگار كم عقل
62. حكايت ثبوت حماقت آموزگار
63. حكايت آموزگار نادان
64. حكايت تاثير كتاب
65. حكايت عبداله مغربي
66. حكايت عدي بن زيد
67. حكايت دعبل خزاعي
68. حكايت اسحق موصلي و مغنيه
69. حكايت اول عشاق
70. حكايت دوم عشاق
71. حكايت سوم عشاق
72. حكايت عاشق معصوم
73. حكايت ابو عيسي و قره‌العين
74. حكايت امين و كنيزك
75. حكايت تاثير عشق
76. حكايت عجوز
77. حكايت مونس كنيز
78. حكايت گفتار زن
79. حكايت علي مصري
80. حكايت عجوز پرهيزكار
81. حكايت كنيز بي‌نظير

فهرست جلد چهارم
1. باقي حكايت كنيز بي‌نظير
2. حكايت ملك‌الموت
3. حكايت انوشيروان عادل
4. حكايت زن پرهيزكار
5. حكايت فضل خدا
6. حكايت بنده مقرب
7. حكايت مرد پاكدامن
8. حكايت لطف حق
9. حكايت دعاي مجرب
10. حكايت شاه عابد
11. حكايت شجاع پرهيزكار
12. حكايت دفتر باتقوي
13. حكايت مكافات اعمال
14. حكايت تركه پير
15. حكايت گم‌گشتگان
16. حكايت ابوالحسن دراج
17. حكايت حاسب كريم‌الدين
18. حكايت بلوقيا
19. حكايت جانشاه و شمسه
20. باقي حكايت بلوقيا
21. باقي حكايت حاسب كريم‌الدين
22. حكايت سفر اول سند‌باد بحري
23. حكايت سفر دوم سند‌باد بحري
24. حكايت سفر سوم سند‌باد بحري
25. حكايت سفر چهارم سند‌باد بحري
26. حكايت سفر پنجم سند‌باد بحري
27. حكايت سفر ششم سند‌باد بحري
28. حكايت سفر هغتم سند‌باد بحري
29. حكايت اجنه و شياطين محبوس
30. حكايت مدينه نحاس
31. حكايت مكر زنان
32. حكايت جوذر
33. حكايت عجيب و غريب

فهرست جلد پنجم
1. باقي حكايت عجيب و غريب
2. حكايت عبداله بن معمر قيسي
3. حكايت هند دختر نعمان
4. حكايت خزيمه
5. حكايت يونس كاتب
6. حكايت هارون الرشيد و دخترك
7. حكايت شعر سه دختر
8. حكايت منادمت شيطان با ابراهيم موصلي
9. حكايت عاشق محروم
10. حكايت اعرابي و مروان حكم
11. حكايت ضمرة بن مغيره
12. حكايت اسحق موصلي با شيطان
13. حكايت ابراهيم موصلي و غلام
14. حكايت وزير ابي عامر
15. حكايت احمد دنف و حسن شومان با دليله محتاله و دخترش
16. حكايت دليله محتاله و علي زبيق
17. حكايت اردشير و حيات النفوس
18. حكايت بدرباسم و جوهره
19. حكايت محمد بن مبارك
20. حكايت سيف‌الملوك و بديع الجمال
21. حكايت حسن بصري و نورالسنا
22. حكايت خليفه صياد
23. حكايت مسرور بازرگان

فهرست جلد ششم
1. باقي حكايت مسرور بازرگان
2. حكايت نورالدين
3. حكايت نتيجه تقوي
4. حكايت عاشق صادق
5. حكايت ملكزاده و شماس وزير
6. حكايت ابوقير و ابوصبر
7. حكايت ابوالحسن عماني
8. حكايت دو عاشق ماهرو
9. حكايت شجره‌الدر
10. حكايت قمر‌الزمان و گوهر
11. حكايت عبداله فاضل
12. حكايت معروف پينه دوز

نویسنده : کرم کتاب : ۱:٢۸ ‎ب.ظ ; دوشنبه ۱۳ آبان ،۱۳۸۱
Comments پيام هاي ديگران ()      لینک دائم